ኣቡነ ሉቃስ፡ ንኤርትራዊት ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ዘዘኽተሙ ሰባኺ ጸረ-መናፍቅነት

2001 እዋኑ እዋን ውራ ውራ ህግደፋውያን እዩ ዝነበረ። በዚ ግዜዚ ህግደፍ ንመላእ ሃገር ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ኣብ ዘእትወሉ ዝነበረ ግዜ ንቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ድማ ሕንፈት ኣይገበረላን።

ካብ መወዳእታ 1990ታት ኣትሒዙ ብፍላይ ኣብ ዓዲ – ቐይሕ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ቅዱስ ምካኤል ዝምዕብል ዝነበረ ብኣባ ጽገ ናይ ሎሚ ድማ ኣቡነ ሉቃስ ዝምራሕ ዝነበረ ትምህርቲ ሰንበት ብስም ስብከተ ጸረ መናፍቅነትን ተሃድሶን ከምኡ’ውን ንድሕነት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያንን ብዝብል ጉልባብ ብብዝሒ ክስበኽን ጀሚሩ።

ብሳላ ጻዕሪ ኣቡነ ሉቃስ ኣብ ዓዲ-ቐይሕ ትምህርቲ ሰንበት ኣዝዩ ማዕቢሉ እዩ። ብፍላይ ካብ 1998 ክሳብ 2002 ዘሎ እዋን ብዙሓት በላሕቲ መናእሰያት በቲ ኣብ ትምህርቲ ሰንበት ዝወሃብ ዝነበረ ትምህርቲ ተሳሕቦም ብብዝሒ ሓደስቲ ዲያቆናት ክፈርዩ ዕድል ረኺቦም።

እዞም መንእሰያት ኣዝዩ ስሩዕ ዝኾነ ትምህርታዊ ምክትታልን ካልእ ሓገዛትን ይግበረሎም ስለዝነበረ ብመንጽሩ ውን ብብዝሒ ናብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራን ካልኦት ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ስለዝተጸንበሩ ነቲ ኣብ ዓዲ ቀይሕ ዝተማህርዎ ትምህርቲ መናፍቅነትን ምክትታል ትምህርቲ ሰንበትን ከም ዘለዎ ሒዞሞ ተዘርጊሖም።

ብፍላይ እቶም ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ዝተጸንበሩ ብኣካድያማዊ ትምህርቲ’ውን ከም ኣርኣያ(mentors) ስለዝተወስዱ ንብዙሓት ሓደስቲ መንእሰያት ኣብነት ብምዃን ትምህርቲ ሰንበት ዝያዳ ተቐባልነት ኣብ ምርካብን ብኡ መጠን ድማ ኣብ ምስፍሕፋሕ ዝለዓለ ተራ ተጻዊቶም።

ኣብ 2001 ብዘጋጠመ ፖለቲካዊ ነውጺ ህግደፍ ብሃይማኖታውያን መራሕቲ ውን ንህዝቢ ምቁፃር ዝበለጸን ዝቐለለን ስለዝነበረ ንትምህርቲ ሰንበት ከተባብዕ ተራእዩ። ነቲ ድሕሪ ናጽነት ዘስፋሕፍሕ ዝነበረ ሓድሽ ሃይማኖት ጰንጠ ቆስጠ ድማ ናይ ኣመሪካ መሳርሒ እዩ ብምባል በቶም ትምህርቲ ጸረ-መናፍቅነት ዝሰልጠኑ መንእሰያት ተጻብኦትታት ክወርዶም ጀሚሩ።

ህግደፍ ድማ ነዚ ዕድል ተጠቒሙ እዞም ብኣስተምህሮ መናፍቅነት ዝሰልጠኑ ዲያቆናት ጸረ መናፍቅነት ዝያዳ ስብከቶም ከስፋሕፍሑን ኣንጻር ተኸተልቲ እምነት ጴንጥን ካልኦት ንትምህርቲ ጸረ-መናፍቅነት ዘይድግፉን ኣመንቲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ደው ክብሉን ኣተባቢዑ። እዚ ጥራሕ ከይኣክል ንኣቡነ ሉቃስ ናብ ኣስመራ ብምምጻእ ዝያዳ ሓይሊ ክህልዎም ብምግባር ንቤት ጽሕፈት ሲኖዶስ ክቆጻጸርዎ ተጌሩ። በዚ መሰረት ድማ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስያን ኤርትራ ብሓድሽ ትምህርቲ ክትህነጽ ጀሚራ።

እታ ኣብ ልዕሊ ካልኦት እምነታትን ሓደስቲ ትምህርትን ጽቡቕ ተጻዋርነት ዝነበራ ቤተ ክርስትያን ኣብ ትሕቲ ጽልዋ ኣቡነ ሉቃስ ብምውዳቕ ንትምህርቲ ሰንበት ዝያዳ ከስፋሕፍሕ ብምግባር ንተኸተልቲ ጰንጠ ይኹኑ ካልኦት ሰዓብቲ ክርስትና ኣብ ትሕቲ ፍጹም ራዕድን ምክትታልን ከምዝወርዱ ብምግባር ኣደዳ ስለያዊ ዕንደራ ህግደፍ ክኾና ዕድል ከፊቶም።

ህግደፍ ድማ ነዚ ዕድል ብምጥቓም ብዙሓት ኣመንትን መራሕቲ ቤተ ክራትያናትን ክኣስር ተራእዩ። ነቶም ኣብ ትምህርቲ ሰንበት ነዊሕ ተመክሮ ዝነበሮም ሰበኽቲ ድማ ግዳይ ማእሰርቲ ክኾኑ ግዜ ኣይወሰደን። ንኣብነት ከም በዓል ዶር. ቀሹ ፍጹም ዝኣመሰሉ ካብ ግዜ ደርግ ኣትሒዞም ኣባላት ትምህርቲ ሰንበት ዝነበሩን ኣብ ምህናጽ ኤርትራዊት ተዋህዲ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ዓቢ ተራ ዝተጻወቱን እንሆ ካብ 2004 ኣትሒዞም ኣብ ትሕቲ ሞቚሕ ህግደፍ ይነብሩ።

ኣብ ኣስመራ ጥቓ ቤተ-ክርስትያን እንዳ ማርያም ዝነበረ ማእከል ጴንጠ ብምውራር ድማ ኣብቲ ማእከል ዝነበረ መጽሓፍትን መሳርሒ ሙዛቃን ከም ዝቃጸል ጌሮም። ብምቕጻል ድማ ኣብ ኣስመራ ብብዝሒ ተዘርጊሑ ዝነበረ ማእከላት ከም ልሙድ ኣጸዋውዓ ድማ Church እናፈተሹን ኣብኡ ክግልገሉ ንዝጸንሕዎም ኣመንቲ እናኣከላበቱን ምስ፡ፖሊስን ኣባላት ጸጥታ ብምትሕብባር ድማ ከም ዝዕጾ ኣብ ምግባርን ዓቢ ተራ ተጻዊቶም። ኣብዘን ማእከላት ዝግልገሉ ዝነበሩ ምእመናን ድማ ኣደዳ ምእሳርን መግረፍትን ክኾኑ ጀሚሮም። ኣብዚ ግዜዚ ካብ 2500 ክሳብ 3000 ኣመንቲ ብሰንኪ እምበቶም ኣብ ትሕቲ እስርቤት ይርከቡም

ኣቡነ ሉቃስ ትምህርቱ ንምስፍሕፋሕ እቶም ኣብ ዓዲ ቐይሕ ዝሰልጠኑ መንእሰያት ዲያቆናት ዝያዳ ሓይሊ ከም ዝህልዎም እዩ ጌሩ። ነቶም ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ዝነበሩ ድማ ዝያዳ ንጥፈታቶም ከሐይሉን ኣብ ምሉእ ኤርትራ ትምህቲ ሰንበት ከስፋሕፍሑን ዝያዳ ምትብባዕ ጌርሎም። በዚ መሰረት ድማ ካብ 2001 ክሳብ 2005 ዝነበረ እዋን ትምህርቲ ሰንበት ዝያዳ እናስፋሕፍሐን ቤተ-ክርስትያናት ጴንጠቆስጠ ድማ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝዕጾ ኮይኑ።

ኣብ 2006 ንፓትርያሪል ኣቡነ ኣንጠንዮስ ካብ መንበረ ጵጵስና ኣብ ምውራድን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዝወርዱ ኣብ ምግባርን ድማ ኣቡነ ሉቃስ ዝለዓለ ኢድ ተጻዊቶም።

ኣብዚ ግዜዚ ኣቡነ ሉቃስ ፍጹም እምባ ገነነ ባህርያት ብምሓዝ ንቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዘይ ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ተሪፋ ኣብ ደገ ድማ ፍርቃ ኣብ ኢትዮጵያዊት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ተመቒላ ፍርቃ ድማ ምስ ኮፕቲክ ተዋህዶ ኣለክሳንድርያ(ግብጺ) ተማዕቊባ ብፍጹም ዘኽቲማ ትርከብ። እታ ኣብ ኣስመራ ዘላ ቤተ-ክርስትያን ድማ ብዘይ ኣቦ ዘኽቲማ እንሆ ምስ ኢትዮጵያዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ንምጽንባር ትሸባሸብ ኣላ።

ኣባ ሉቃስ – እቲ ሰባኺ ጸረ-መናፍቅነት – ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊት ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ፍጹም ዝኽትምና ኣኸቲሉ ጥራሕ ዘይኮነ ንህዝበ ክርስትያን ኤርትራ’ውን ጓሳ ዘይብሉ ብምግባር እንሆ ፋሕ-ፋሕ ከም ዝብል ጌርዎም ኣብ ፈቐድኡ ቤተ-ክርስትያናት ክበኣሱን ዋጭ-ዋጭ ክብሉን ክስተት ዳግማይ ባቢሎን ኣብታ ቅድስቲ ቤተ ክርስትያንን ወሪዱ ይርከቡ።

እታ ኣብ ኣመሪካ እትርከብ ቤተ-ክርስያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣብዚ ግዜዚ ምስ ግብጻዊት ቤተ-ክርስትያን እናተሓባበረት ንፓትርያሪክ ኣቡነ ኣንጠንዮስ ዳግማይ ኣብ መንበረ ስልጣኖም ክምለሱ ይቃለሱ ኣለዉ። ይኹን ደኣምበር እታ ነብሳ ክኢላ ክትመሓደር ጀሚራ ዝነበረት ቤተ ክርስትያን ዳግማይ ናብ ግብጻዊት ቤተክርስትያን ተመሊሳ ክትርኢ እንከለኻ የጉህየካ። እዚ ድማ ግብጺ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ብተዘዋዋሪ ትገዝእ ምህላዋ እዩ ዘመልክት። ካብ መንፈሳዊ ሓርነት ናብ መንፈሳዊ መግዛእቲ ዝተመለስና የመልክት። ዘይምስምማዕ ናብ መግዛእቲ እዩ ዝመልሰካ።

በዚ ኮይኑ በቲ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣብ ዕንወት ትርከብ። ፍርቂ ጎና ምስ ግብጺ – ፍርቂ ጎና ድማ ምስ ኢትዮጵያ ኮይና ድማ ኣብ ኣስመራ ስማዊ ቤት ጽሕፈት ሲኖዶስ ሒዛ ብዘይ ፓትርያርክ ኣብ ጸልማት ትርከብ ኣላ። ነዛ ቤተ ክርስትያን ከይ ትመቓቐል ድማ ናይ ኩላትና ሓላፍነት እዩ እሞ ንሓድነታን ንክብሪ ኤርትራውነታን ደው ክንብል በዚ ኣጋጣሚ ይጽውዕ።

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2165985766994454&id=100007491542084

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.