እዋናዊ ምሕጽንታ ንሰልፊ ኣልናህዳ

እዚ ምሕጽንታ እዚ ብኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት ናብ ሰልፊ ኣልናህዳ(Al – Nahda Party – Eritrea) ዝለኣኽ ዘሎ ኮይኑ ዕላምኡ ብወገነይ ኣብ ልዕሊ ሰልፊ ኣለዉ ዝብሎም ኣሉታውያን ፖለቲካዊ ዕላማታት ዝከኣል እንተኾይኑ ክመዓራረየሉ መንገዲ ምንዳይ እንተዘይኮይኑ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መንጎ ኤርትራዊ ሊበራዊ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ሰልፊ ኣልናህዳ ዘሎን ፍልልይ ንምንጻር እዩ።

ሰልፊ ኣልናህዳ ብመንጽር ሊበራላዊ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባ ክርአ ከሎ ኣብ ዓቃባዊ ሰልፊ( Conservative Party) ዝምደብ ኮይኑ; ዘሎ ዓሚቕ ስነ-ሓሳባዊ ፍልልያት ከም ዘለዎ ገዲፈ ኣብቲም ንምሉእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘገድሱ ዓበይትን እዋናውን ነጥብጣት ፖለቲካዊ ምሕጽንታይ ብቐጥታት ብመራኸቢ ብዙሓን ከመሓላልፍ እዚ ናይ መጀመርታይ እዩ።

ተስፋ ይገብር ድማ ሰልፊ ኣልናህዳ ከምቲ ፖለቲካዊ ቅዋሞም ዝሕብሮ ብዲሞክራስያውን ከምኡ ድማ ብቕሉዕ መንገዲ ንምሕጽንታይ ዓቢ ግምት ሂቦም እንተተኻኢሉ ድማ ንፖለቲካዊ ቅዋሞም ዳግመ ግምት ክገብርሉ፣ ካብኡ ሓሊፉ ግና እንተሓመቐ ነዚ ናተይ ጻውዒት ኣኽቢሮም ግቡእ መልሲ ክህቡ።

ሓደ ዲሞክራስያዉ እየ ዝብል ፖለቲካዊ ውድብ ካብ ህዝቢ ዝመጾ ቅሬታን ወቐሳን ብግቡእ ክምልስ ሓላፍነት ኣለዎ። ሸለል እንተኢሉ ብመጀመርታ ዘይዲሞክራስያዊ ኮይኑ ብዓቢኡ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጠቅም ፖለቲካዊ ሓሳብ ኣለኒ ኢሉ ዝንቀሳቐስ ብነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ወይ ውን ካልእ ብዛዕባ ፖለቲካ ዝግደስ ወዲ ሰብ ግቡእ መልሲ ክረክብ ግዴታ እኮ እንተዘይኮነ ንተኣማንነትን ምዕባለ ዲሞክራስን ጽቡቕ እዩ ዝብል ርድኢት ኣለኒ።

ብወገነይ ከም ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት መጠን ካብ ናተይ ዝፍለ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ፖለቲከኛ ወይ ፖለቲካዊ ውዱብ ዘለኒ ኣፈላላይ ክሕብርን ነቲ ኣነ ይፈላልየኒ እዩ ዝብሎ መርትዖታት ናብ ህዝቢ ከቃልዕን ፖለቲካዊ ተልእኾይ እዩ። ህዝቢ ድማ ኣብ መንጎ ፖለቲከኛታት ይኹን ፖለቲካውያን ውድባት ዘሎ ፍልልይ ክበርሃሉን ይጠቕመና ወይ የገልግለና እዩ ዝብልዎ ኣተሓሳስባን ውደብን ክመርጹ ይሕግዝ።

በዚ መሰረት ነዘን ዝቕጽላ ሓጸርቲ ነጥብታት ናብ ሰልፊ ኣልናህዳ ከም ምሕጽንታ የቕርብ።

1. ኣብ መንጎ ሕብረተሰብ ጀበርትን ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰልፊ ኣልናህዳን ዘሎ ፍልልይ ብንጹር ንህዝቢ ምሕባር

1. 1 – ሰልፊ ኣልናግዳ ብመሰረቱ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ምስ ኣውጽኤ ናብ ህዝቢ ጀበርቲ ቀሪቡ ተቐባልነት ዝረኸበን ናብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ድማ ካብ ጥሪ 2006 ዘካይድ ዘሎ እዩ። እዚ ድማ ኣብቲ ኣብ 3ይ ጉባኤ ዝጸደቐ መደብ ፖለቲካዊ ዕዮ ብግቡእ ሰፊሩ ዘሎ እዩ። በዚ መሰረት ድማ ሰረቱ ህዝቢ ጀበርቲ ደኣምበር ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይኮነ ባዕሉ ሰነዱ ይሕብር። እዚ ካብ ኮነ ከም ኩለን ብሄራውያን ውድባት ኣልናህዳ ንመሰል ህዝቢ ጀበርቲ ደው ዝበለ ፖለቲላዊ ሰልፊ እንተኾይኑ ብወግዒ ፖለቲካዊ ዕላምኡ ከነጽር።

ብተወሳኺ ውን ንብሄርነት ጀበርቲ ዝምልከት ብፍሉይ ኣብ ዓንቀጽ 2(2) ብኸምዚ መልክዕ ኣስፊርዎ ይርከብ፥

ጀበርቲ ርእሱ ዝኻኣለ ብሄር ሙዃኑ ንኣምን። ውሳኔ ስርዓት ህግደፍ ግዴታዊ ናይ ብሄራት ጽምበራ ውዱቕ ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፍ በሄር በቲ መጸዊዒ ስሙ ክጽዋዕ ዲሞክራሲያዊ መሰሉ ሙዃኑ ንኣምን

1.2 እዚ ዓይነት ኣቀራርባ ወገናዊ ኮይኑ ናይ ጀበርቲ መሰል ብሄርነት ብፍሉይ ኣፍልጦ ዝዓለመ መርገጺ ምነልባት ንመሰል ሕቶ ብሄርበት ጀበርቲ ዘይቅበሉ ፖለቲካውያን ሓይልታት ብቀጥታ ከገራጭዎም ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ። ብወገነይ ንኣብነት ብሄርነት ውጽኢት ኮምንስትያዊ ዝሰረቱ ሰውራዊ ኣተሓሳስባን መቓቒልካ ንህዝቢ ንምግዛእ(Divide and Rule) ዝዓለመ ኮይኑ ኣብ ሕብረትሰብ ኤርትራ ዘይነበረ ስርዓተ ኣቃውማ ስለዝኾነ ነቲ ንህዝቢ ኣብ 9 መቓቒሉ ዘሎ ብሄራዊ ኣቃውማ ኣይቅበልን። ህዝቢ ኤርትራ በቲ ታሪኻዊ ዝኾነ እንዳዊ ወይ ድማ ስድራ ቤታዊ (Family Name) ክጽዋዕ ልምዳዊ ኮነ ሕጋዊ ወይ ድማ ዓለም ለኻዊ መለክዒታት ዘማልኤ ስለዝኾነ ናብቲ መሰረታውን ካብ መንነታዊ ፖለቲካ ነጻ ዝኾነ ኣቃውማ ሕብረተሰብ ክምለስ ኣለዎ ዝብል መርገጺ እዩ ዘለኒ።

ብመትከል ድማ ምስ ሰብኣዊ መሰላት ኣለዝጻረር ናይ ዝኮነ ብሄር ኣፍልጦ ምሃብ ወይ ሕቶ ብሄርነት ምእማንን ዘይምእማንን ዝብል ፖለቲካዊ ኣምራት ኣይቅበልን። ኣለምንታይ ምንጻል ( discrimination) ከጋጥም ስለዝኽእል።

ኣብ ህዝቢ ጀበርቲ እንተመጺእካ’ውን ስድራቤታዊ ኣጸዋውዓ ሰረት ከም ዘለዎ ምስ ግዜ ግና ናብ መንነታዊ መለለይ ይለይድ ከምዘሎን ይግንዘብ። ታሪኻዊ ኣመጻጽኣኡን ካልእ ፖለቲካዊ ስነ-መጎታት ምስቲ ዓለማዊ ተፈላጥነት ዘለዎ መሰል ህዝብታት (People’s Rights”) ድሕረ ባይታ ክከውን ይኽእል እዩ ዝበሃል መርትዖታት ውን ካብ ፖለቲካዊ ሃልኪ ከምጽኦ ዝኽእል ፍታሕ የብሉን ይብል።

ወላኳ ንህዝቢ ጀበርቲ ዝጠመተ ፍሉይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ይፍጸም ኣሎ ዝብል እምነት እንተዘይብለይ ከም ኩሎም ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ጀበርቲ ዝወርድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣይቅበልን። ካብዚ ሓሊፉ ግና ካልእ ብሄራዊ መሰል እናበልካ ዝስራሕ ናይ መንነት ፖለቲካ ውጽኢታዊ ኣይኮነን። ብፍላይ ዘየድሊ ኣብ ታሪኽ ዝተሞርኮሰ ሕቶ ሰብኣዊ መሰላትን ካልእንከበስቲ ጉዳያት ከለዓዕሉ ስለዝኽእሉ ናይ ሓደ ወገን ዘይኮስ ናይ ህዝቢ ጉዳይ እዩ ዝብል ርድኢት ኣለኒ። ስለዚ ድማ ንዝቐርብ ሕቶን ንዕኡ ዘሰንዩ መርትዖን ናብ ህዝቢ ቀሪቦም ብዲሞክራስያንውን ተሳትፍል መላእ ሕብረተሰብ ጥራሕ እዩ ክጸድቕ ዝኽእል ዝብል እምነት ኣለኒ። እዚ ህዝቢ ዝሳተፍፎ ውሳነ ግና ነቶም መሰረታውያን ሰብኣዊ መሰላት ዝትንክፍ ክኸውን ይኽእል እዩ ማለት ኣይኮነን።

ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ንሱ ዝኣምነሉ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ደው ዝበለ እንተኾይኑ; ነቲ ኣብ ፖለቲካዊ ቅዋሙ ኣስፊርዎ ዘሎ ህዝቢ ጀበርቲ ነጻ ክገድፍን ንዝኾነ ኤርትራዊ ብዘይ ኣፈላላይ ዝርኢ ፖለቲካዊ ቅዋም ክሕንጽጽ። ስለዚ ድማ ሕብረተ ሰብ ጀበርቲ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ እዩ ዝኣምን ካብ ኮነ ብፍሉይ ክሓርዮ ክሓርዮ ከሎ ኣንጻር ቅዋሙ ዝኸይድን ሓደገኛን ስለዝኾነ። ን ጀበርቲ ከም ማንም ኤርትራዊ ክርአ ድኣምበር ብፍሉይ ዝምረጸሉ ምኽንያት ዘሎ ኣይመስለንን። ህዝቢ ጀበርቲ ውን ናብ ዘየድሊ ፖለቲካዊ ጠመተ ከውርዶ ስለዝኽእል ብኣግኡ ምስ ህዝቢ ህዝቢ ጀበርቲ ዘለዉ ፖለቲካዊ ዝምድና ንጹር መስመር ክሕዝ።

2. መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብዓይኒ ሃይማኖት ዘይምርኣይ

ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰልፊ ኣንናህዳ ዓንቀጽ 4(4) ከምዚ ዝብል ጽሑፍ ሰፊሩ ይርከብ፥
ምስ ሃይማኖት ብዘይራጸም ኣገባብ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ምርግጋጽ

2.1 ብዝኾነ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ክውደቡ መሰሎም እዩ። ኣብዚ ተቓውሞ የብልውይን እንኮላይ ሃይማኖታዊ። እንተኾነ ግና ኣብዚ 21 ክ/ዘ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብዓይኒ ሃይማኖት ብፍሉይ ክትሓዝ ብፍጹም ግቡእ ኣይኮነን። ኣልናህዳ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ሃይማኖት ብዘይራጸም ኣገባብ ምርግጋጽ ምባሉ ብዝኮነ መንገዲ ሕጋዊ ተቐባልነት የብሉን። መሰል ደቂ ኣንስትዮ ብፍሉይ ተራእዩ፡ምስ ሃይማኖት ምትእስሳሩ ቅቡል ኣይኮነን።

2.2. ከምዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ሓሳብ ናብ ድንቁርናን ድሕረትን ደኣምበር ንምዕባለ ዝመርሕ ኣይኮነን። ብወገነይ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ብፍሉይ ብዓይኒ ሃይማኖት ዝርኢ ዓማጺ ጥራሕ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ርድኢት እዩ ዘለኒ። ዓለምና በዚ ጉዳይ እዚ ብዙሕ ተሳቕያ እያ። ኣብ ምሉእ ዓለም ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ድማ ካብ ሃይማኖታዊ ኣድልዎ ነጻ ንኽወጻ ብርቱዕ ቃልሲ የካይዳ ኣለዋ።

ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ውን ነቲ ጓል ኣንስተይቲ ማዕረ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ቃልሲ ተሳቲፋ ዘረጋገጸቶ ማዕርነታ ንድሕሪት ዘምልስ የብሉን። ምሉእ ሓርነት ስለዘይብለን ግና ዝያዳ ንመሰለን ባዕለን ተወዲበን ክቃለሳን ኩሉቤርትራዊ ድማ ብማዕረ መሰሉ ክሕለውን ክቃለስን ክደጋገፍን ይግባእ። ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣደራዕ ዝተፈላለየ ጭኮና ኮይነን ጸኒሐን ሕጂ’ውን ኣለዋ። ዳግማይ ንመሰለን ብዓይኒ ሃይማኖት ዝርኢ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ውዳበ ኣንጻር መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ደኣምበር ካልእ ኣይኮነን።

3. ሰልፊ ኣንናህዳ ብሄራዊ; ሃይማኖታዊ ወይስ ወይ ድማ ንኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ብማዕረ ዝርኢ ውድብ ከም ዝኾነ ንጹር ስለዘየለ ዓይነት ውዳቤኡ ከነጽር

በዚ ሕጂ ዘልዎ ኣወዳድባ ሰልፊ ኣልናህዳ ብንጹር እንታይ ዓይነት ውዳበ ከም ዘለዎ ክትፈልዮ ዝከኣል ኣይኮነን። ኣብ ምሕጽንታ ቁጽሪ 1 ተጠቒሱ ከምዘሎ ሰልፊ ኣንናህዳ ሰረቱ ሕብረተሰብ ጀበርቲ እዩ። ጉዳይ መሰል ብሄርነት ጀበርቲ ውን ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ኣክቲትዎ ይርከብ። እዚ ድማ ምስ ዘለዋ ብሄራውያን ውድባት ኤርትራ የመሳስሎ። በቲ ካልእ ድማ ከምቲ ልሙድ ስም ጀበርቲ ጎስዩ ፍሉጥ ዝኾነ ዓለማዊ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ኣልናህዳ ተጠቒሙ ይርከብ። እዚ ድማ ዘይንጹርነት ፈጢሩ ይርክውብ።

ብተወሳኺ’ውን መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ምስ ሃይማኖት ምዝማዱ ምስ ሃይማኖታዊ ፖለቲካዊ ውድብ ዘዛምድ ባህሪ ኣለዎ። ብመሰረቱ’ውን ሕብረተሰብ ጀበርቲ ሓደ ሃይማኖት ዝውንን ብምዃኑ ንሰልፊ ኣልናህዳ ካብ ሃይማኖታዊ ፖለቲካዊ ሰልፊ ፈሊካ ክትርእዮ ኣይከኣልን። ብተወሳኺ ውን “ኣንናህዳ” ዝብል ቃል ዝውቱር ፖለቲካዊ ሰልፊ ስለዝኾነ ከምኡድ ድማ ምስ ስነ-ሓሳብ ኣሕዋት ኣስላም(Muslim Brotherhood) ዝተኣሳሰርን ኣብ ሱፋዊ ስርዓት( Sufi Order) ዝምርኮስን ብምዃኑ ንሰልፊ ኣልናህዳ ምስ ዘሎ ዞባውን ዓለማውን ምንቅስቓሳት ክዛመድ ይከኣል እዩ። ስለዚ ሰልፊ ኣልናህዳ ዓይነት ኣቃውማኡ ብንጹር ናብ ህዝቢ ክሕብር ይግባእ። እንተዘይኮነ ምስ ዝተፈላለየ ሓይልታት ከሰማምዕ ዘይክእል ክኸውን ይኽእል እዩ። ከም ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት መጠን ድማ ብዓይኒ ጥርጣረ እየ ዝርእዮ።

እዚ ጻውዒት እዚ ቅድሚ ሕጂ’ውን ብዝተፈላለየ መንገዲ ክገልጾን ክዛረበሉን ጸኒሐ። ንመጀመርታ ብ ወርሒ ግንቦት 2017ንኣልናህዳ ዝትንልፍ ዝጸሓፍክዎ ጽሑፍ ውን ግቡእ መልሲ ዘይኮነ ብድዐ ዝተሓወሶ ኣገባብ ንዓኻ ዝኸውን ግዜ የብልናን ኣየ ተባሂለ።

ኣነ ግና ከም ኤርትራዊ በቲ ሓደ ከም ሊበራል ዴሞክራት መጠን በቲ ካልእ ውን ኣብ ልዕሊ ኣልናህዳን ካልኦት ዓቃባውያን ፖለቲካውያን ውድባት ዘለኒ ተቓውሞ ብዝተፈላለየ መንገዲ ምቕራብ ክቅጽሎ እየ። እዚ ድማ ካብ ፖለቲካዊ መትከለይ ዝተበገሰ ደኣምበር ዝኮነ ናይ ውልቂ ጉዳይ የብለይን።

ካልእ’ውን ህዝቢ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ዘለዋ ፖለቲካውያን ውድባት ክግምግምን ዝድገፍ ሓሳብ እንተሎ ክድግፍን ንህዝቢ ሃሳይ እዩ ዝብሎ ክቃወምን ዲሞክራሲ ዝሓቶ መስርሕ ስለዝኾነ ነቲ ህዝቢ ዝቃለሰሉ ዘሎ ዕላማ ምምስራት ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንጽባሕ ከይበለ ካብ ሎሚ ብዘይ ውዓል ሕደር ከትግብረን ዲሞክራስያዊ ደንበ ተቓውሞ ክሃንጽን ግዜ ዝተልቦ ምሕጽንታ እዩ። ሎሚ ኣይትተንክፉኒ እንተኾይኑ ግና ጽባሕ’ውን ኣይትተንኩፉኒ ከምዘላ ኩሉ ህዝቢ ክግንዘቦ ይግባእን።

ዲሞክራሲ ብመስርሕ ዝህነጽ ደኣምበር ብትምኒት ዝመጽእ ኣይኮነን።

ተስፋብርሃን ረድኢ ዛውል

ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት

12/10/2018

ፍራንስ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s