ሰብኣውነት? ብሓው ኤርምያስ ዘርአ

መእተዊ (ብተስፋብርሃን )

እዛ ጽሕፍቲ ብሓው ኤርምያስ ዘርአ ዝበሃል ኤርትራዊ ኣብ ገጽ መጽሓፉ (Facebook) ብዕለት 10/10/2018 ዝተጻሕፈት ኮይና ብትሕዝቶኣ ኮነ ዕምቆታ ንልቦናን ጥበብን ኣዝዩ ጠቓሚ ዝኾነ ሓሳባት ዘለዋን ብዙሕ ድማ እተስተምህርን ኮይና ስለዝረኸብክዋ ኣብዚ ናይ ውልቀይ ከብሒ ጽሑፋት(Blog) ከሕትማ ብዝሓተትክዎ መሰረት ፍቓድ ስልዝረኸብኩ ናብ ተጠቀምቲ ከብሒ ጽሑፋተይ ኣስፊረያ።

ብናተይ ኣረኣእያ፥ ሓው ኤርምያስ ዘርአ ሓደ ካብቶም ነጻ ዝኾነ ሓሳባት(Liberal Ideas) ዝውንኑን ንሓርነት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝቃለሱ ዘለዉ ብሉጻት ኤርትራውያን እዩ። ኣብ ገጽ መጽሓፉ ሓሓሊፉ ናብ ህዝቢ ዘቕርቦም ጽሑፋት ውጽኢት ዓሚቕ ኣስተንትኖ ኮይኖም ብስነ-ጥበባውን ሳይንሳውን ኣቀራርባ ኣማዕሪጉ ናብ ህዝቢ የቕርብ። ኣብ ታሪኽን ወለዶታት ህዝቢ ኤርትራን ውን ዕሙቕ ዝበለ ፍልጠን ኣረዳድኣን ዝወነነ ካብቶም ንቑሓት (Enlightened) መንእሰይ እዩ

ምስ ህሉው ፖለቲካውን ማሕበራውን ኣረኣእያ ክርአ እንከሎ ኣገዳስነት ናይዛ ሓው ኤርምያስ ዘርአ ዘቕረቦ ጽሑፋት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ሰብኣውነት(Humanism) ገና ዘይማዕበለ ኣምር ኮይኑ ንኤርትራውን ኣብ ሰብኣዊ መሰላትን(Human Rights) ዲምክራስን (Democracy) ዘለዎም ኣረዳድኣ ከምቲ ዝድለ ንቕሓት ዘማእከለ ኣይኮነን ክበሃል ይከኣል እዩ። ንቑሓት ብዝገብርዎ ኣበርክቶ ግና ብናይ ዘይቅየር ኣምር ኣተሓሳስባ የለን።

ሰብኣውነት?

ንኩሉ ትበጽሖ ኢልናኩም ዝቕንጥወኩም ፡ ወዲ ሰብ ፍጡር ክሳብ ዝኾነ ኣይጽየንን ምስ ትብሃሉ ኣራእስኩም ጋህሪ ዝግንፍል ፡ ኪንዮ መሰልን ክብረትን ሓንቲ ሃገር ሰብ ንሰብ ክፋቐር ናጻ ግደፍዎ ፍቕሪ ትፈታሕ ኢሉ ንዝመኸረ ትጽዩኑ እቲ ዝገርም ካኣ ሰባኣውነት ብምባል ብዓውታ ኣፍልቡኹም ነፊሕኩም ትምድሩ ፡፡

ሰብ ብምወስቦ ይልካዕ ድዩ ? ሰብ ብተፈጥሩኡን ትውልዱን ዓዱን ይጓነ ድዩ ? ሰብ ብትዕድልቱ ይጽየን ድዩ ? ሰብ ሪሒቑ ክቐርብ ከ ይኽእል ድዩ ፡ እቲ ንስኹም ትፈልጥዎ ወዲ ሰብ እዚ ኣነ ዝፈልጦ ኣይኮነን ድዩ ? ሰብ ብሃይማኖቱ ይውገድ ድዩ እወ ወዲ ሰብ ፍጡር ኮይኑ ኣይተፈጠርካን ከ ይብሃል ድዩ ?

መና እዩ ንሰብ ብምውስቦ ዝጸባጸብ ? መና እዩ ንሰብ ዘይውድዓዱ ምስ ዝኸውን ተነጽሎ ዘሪኢ ? መና እዩ ንወዲ ሰብ ባህርያት ጠባዩ ካብ ባህልና ስለ ዝተፈለየ ጥራይ ቂር ዝብሎ ? መና ኸ እዩ ድጉል ውሽጣዊ ቂምታ ኣጽንሑ ሰባት ዝብድል ብሰብ ክጽየን ከሎ ሽዑ ትርጉምን ቋንቋን ሰባኣውነትን ዝርዶኦ መስተማሰሊ ኣምሰሉ ፍጡር ።

ሰብ ንእምነቱ ጨቢጥኩም ጎይቶት ክትኮኑሉ ምስ ትፍቱኑ ናይ ካሎኦት ዓቀይቶት ኮይኑ ክነብር ምስ ዝግደድ መን እዩ ተጋግዩ ፡ ንስኻ ካባና ኣይትውለድን ፡ንስኺ ሃይማኖትኪ ለውጥኪ ንስኻትኩም ብዕሉግ ስራሕ ትሰርሑ ኣለኹም ፡ ንስኻትክን ውን ኣይካብ ማይ ቤትናን ዝብሉ ሕላገት ሕማቕ ተሎኦምዳዊ ባህርያትኩም ኣብ ዘይውዳእ ማዓሙቑ ውን ዘይድህሰስ ህልኽ ከም ዘስጠመኩም መቸም ኣይስወጠኩም እዩ ዘሎ፡፡

ባህሪ ሓድሕድኩም እንብዛ ጋዕዝዩ እቲ ኣብ ሞንጎኹም ክዕወት ዝኽእል ኣካል ከኣ ሸቱኡ ከሃርም ናይ ግድን እዩ ጨካን ክኸውን ዝግደድ ምኽንያቱ ሕብረተሰብ ምስ ዝባላሾ ካቡኡ ክፈሪ ዝኽእል ኣካል እንኮ ግዕዙይ መራሒ ጥራይ እዩ ። ሰብ መሰል ሃይማኖት ይከበር ጥራይ ስለ ዝበለ ሸይጣን ትብሉ ሰብ መሰል ግብረሰዶም ከም ሰባት መጠን ይከበር ስለ ዝብል ከሞኦም ኢኻ ትብሉ ፡ ሰብ መውስቦ ሰባት ዶብ የብሉን ቡኡ መጠን ከኣ ክቕጽል ኣለዎ ሞዛይካዊ ሕብረተሰብ ክንፈጥር ምስ ዝብል ቅልውላው ናይ መንነት ኣለካ ትብሉ ።
ድሕሪ እዚ ኩሉ ግና ንሰባኣውነት ታኣምኑ ፡ እቲ ዝገርም ትርጉምን ዕላማን ሰባኣውነት ብጭራሽ እንዶ ዘይብልኩም ምዃንኩም እዩ ።

ኣብ ኤርትራ ሰባኣውነት ስለ ዝጎደለ እዩ ምስጢራውያን ሕብረተሰብ ክእከቡ ዝኻኣሉ ፡ ዘይሰባኣውነታዊ ተግባር ክፍጽሙ ከኣ ን 27 ዓመት ወሪሖም እዮም ሕጂ ዓቐብ ምስ ኮነ ፋሕ ክብሉ ክግደዱ እዮም ። መሰረት ምንባር ንውሑስ መጻኢ ኪንዮ መሰል ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ክቕመጥ ዝኽእል ሰባኣውነት እዩ ፡ ግቡኡን ዋንነትን ድሒሩ ዝመጽእ ኣካል እዩ ። ሰብ ን ኤርትራ ምስ ዘገልግላ ክነብረላ ኣይክእልን እዩ ? ንሱ ኸ ስለ ዝገልገላ ጥራይ ናብቶም ዝብጽሕዎ ክሕውሳ ዝደልየሉ ምኽንያት እንታይ እዩ ?

ሕማምኩም ፈውሱዎ ፈውሱ ዝነግረኩም ኣካል ምስ ትረኽቡ ግን ቀዳሞት ጸላእቱ ኢኹም ፡ ኣብዘን ክልተ ዓመት ኣብ ፖሎቲካ ኤርትራ ዝገብርኩዎ ዳህሳስ ብዙሕ ረቢሐ እየ ብዝያዳ ሕብረተሰብን ኣህዛብን ኤርትራ እንታይ ምዃኖም ብግቡእ ክፈልጥ ኪኢለ ሓንቲ ክመኽሮ ዝኽእል ነዚ ኑኡስ ወለዶ እንተልያ ። ካፍቲ ፖሎቲካውያን ዝጻወትዎ ናይ ከፋፊልካ ምግዛእ ውጥን ወጺኡ ብደረጃ ሰባኣውነት ቆይሙ ነቶም መሓልኾታት ዝገጥምዎ ክስዕር ጥራይ እዩ ዘለዎ ።

ግና ሓደራኹም ሰባኣውነት ዘይንፈልጦ ሰባኣውነት ክንብል ኣይንፈትን ኣይመልከዐልናን ውን እዩ ።

ብኤርምያስ ዘረአ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s